فصل 28 علل و اسباب حب مدح دوستى مدح و خوش آمد گوئى را چهار سبب است : 1 - آگاهى نفس به كمال خود ، زيرا وقتى كمال محبوب بود هر گاه كسى كمال خود را دريابد به نشاط مىآيد و لذت مىبرد ، و مدح و ستايش ديگران باعث مىشود كه شخص به كمال خود آگاهى يابد . پس اگر كمال مشكوكى كه به آن وصف مىشود از شخص خبير و بصيرى كه گزاف نمىگويد صادر شود ، مانند وصف به كمال علم و ورع و هر حسنى ، لذت و ابتهاج آن بيشتر خواهد بود ، زيرا بسا هست كه انسان دربارهء كمال علم و كمال حسن و نيكوئى خود شك داشته باشد و دوست دارد كه اين شك بر طرف شود ، و چون ديگرى آن را دربارهء وى ذكر كند ، بخصوص اگر از اهل بصيرت باشد ، گفتارش در دل وى آرامش و اطمينانى به وجود آن كمال پديد مىآورد ، و بدين ترتيب لذتى بزرگ حاصل مىكند . و اگر آن مدح از شخص نادان و بىبصيرتى صادر شود ، لذتش به سبب آنكه چندان اطمينانى به سخن او ندارد كم خواهد بود . و اگر صفت مورد ستايش وصفى آشكار باشد ، مانند اعتدال قامت و سفيدى رخسار ، لذتش بسيار كم خواهد بود ، زيرا خوشآمد گويى وى موجب اطمينان نخواهد شد ، ولى به هر حال بدون لذتى نيست ، زيرا نفس گاهى از آن غافل مىشود ، و لذتى نمىبرد و تنبّه وى به سبب مدح و خوشآمد گويى اندك لذتى پديد مىآورد . و بواسطهء ضد اين علَّت مذمّت و نكوهش را دشمن دارد ، زيرا به نقص و كمبود خود پى مىبرد ، و نقصان ضد كمال است .